Waamicha Ebba Kitaaba Afaan Oromoo Haaraa: Burreen Bifa Tokkoo Miti

Yoom-Waxabajjii, 20, 2007 (Sanbata Duraa)
Eessa—Galma Aadaa giddu Gala Oromoo, Finfinnee-Laga Harree
Sa’a –Sa’a 7:30-10:00 (Waaree Booda)
Kitaabni eebbifamu: Burreen Bifa Tokkoo Miti!

Barreessaan kun yeroo ammaa kana waldaa barreessitoota Oromootiif dura bu’aadha. Kana duras kitaabota barnootaa biiroo barnoota Oromiyaa faana ta’uun daran gumaachaniiru. Asoosama ammayyaa yeroo jalqabaatiif barreessuu keessattis kan yaadatman waan ta’eef muuxannoo isaaniirraa waan guddaa nibaranna. Bal’ina seenaa barreessitoota bebbeekamoos dhiyeenyatti isiniin ga’uuf waadaa isiniif seenaati eebba kitaabichaarraa akka hinhafneef kabajaan isin gaafanna.

Gaaddisaa Birruu Eenyu?

Akaakileefi abaabileen Gaaddisaa Oromoota Tuulamaati. Tuulama keessatti Ada´a. Abbaan Gaaddisaa Obboo Birruu Waaqaa akka yeroo san beekamutti kutaa biyya Shawaa, Konyaa Mannaagashaa aanaa Ada´aa Bargaa jedhamutti abbaa isaa Obboo Waaqaa Buneefi haadha isaa Aadde Dureettii Cangareerraa dhalate.

Haati Gaaddisaa Aadde Bajigee Gonfaa godinuma kana aanaa Meettaa Roobiitti obboo Gonfaa Ayyaanoofi Aadde Kooree Yaadateerraa dhalatte.

Hojiilee Gaadisaa Birruu Muraasa

Afaan Oromoo afaan dubbii malee afaan ogbaruutii miti yoo jedhamu yeroo hedduu dhagahama. Oromoo lammii miliyoon 40 gadi hintaane qabaatee dubbii nama tuffachiisu kana dhagahanii callisuun namatti ulfaata. Rakkoo kana furuuf eenyutu eegama yoo jedhamu Oromootu eegama. Oromoo Barate, keessattuu kan ogbarruu barate deebii jedhutu dhiyaata. Oromoo ogbarruu barate jechaan tokko Gaaddisaadhayyu. Kanaafu karri morkaa banaa bulti jedhanii namiinuu morkachuu hinqabu jedhee Gaaddisaan kitaaba isaa isa duraa jalqabe.
1. Inni duraa Kuusaa Gadoo kan bara 1983 maxxanfame. Jalqaba garuu matadureen isaa Waalama dhabuu ture. Booda babaldhatee maqaa Kuusaa Gadootiin maxxanfame. Kuusaa Gadoo asoosama ammayyaa isa jalqabaa kan bara 1983 maxxanfame ta’uusaarraa ka’uun Catherine Griefenow Mewis fi Taamana Bitimaa Univarsitii Humboldt (Berlin) irraa barreessanii Univarsitii Sorbonne (Paris) keessatti mata duree Itineraires et Contacts de Cultures jildi 38 jedhu fuula 301-307 irratti akka lakkoofsa Awurooppaa bara 2006 maxxansanii jiru
2. Namoonni Kuusaa Gadootiin Gaaddisaa beekan kuruphee takka dhaltee maseente jedhanii isa lammataa barreessuu dhabuu isaatiif karaa darbuu isa dhoowan. Bareessuun nama ogummaafi fedhii qabu hindhibu. Garuu wanti dhibu kan biroo hedduutu jira. “Ollaan akkam bultee beekaa, akka ittibule abbaatu beeka” jedhan. Kuruphumaa jalaa bawuuf Dhaamsa Abbaa bara 1994 maxxanse.
3. Yeroo sadaffaatiif Fedhii Gamtokkeefi ogbarruu gaggabaaboo biroo (kuusaa ogbarruu gaggabaaboo) bara 2001 maxxansee gabaarra olchee jira.
4. Hojii Ogbarruu Orommoo daran cimsuuf dhuunfaan kaachurraa harka walqabatanii socho’uun faaydaa qabeessa ta’uu isaa hubachuun Waldaan Barreessitoota Oromoo ijaaramee jira. 2002 haGadissa Birruunga hardhaatti dura taa’aan Waldaa Barreessitoota Oromoo Gaaddisaa Birruuti. Miseensota waldichaatiin walgargaaranii ogbarruu walitti fuudhuun Namummaa bara 2004 maxxansiisanii jira.
5. Baranas (2007) Burreen Bifa Tokkoo Miti mataduree jedhuun Asoosama dheeraan ji‘a Eebilaa keessa maxxansamee jira.

Kanaan alas asoosama gagabaaboo lama dorgommii sadarkaa addunyaatiif biyya Ameerikaatti dhiyeesse jira. Isa Waxala Qaccee Gaabbii jedhamuun tokkoffaa bayee yoo badhaafamu Fedhii Gamtokkee kan jedhamuun sadafaa bayee jira. Kitaabbolee Who Moved My Cheese jedhuufi Peace and Reconciliation akkasumas waraqatoota hedduu afaan Ingilifaatirraa gara afaan Oromootti jijjiirree jira.

‘’H I N H A F I I N A A!!’’
Teessoo Argama Gaaddisaa Birruu Har’aa!

Tel. Mobile + 251 911 42 99 58
+ 251 930105461
Residence + 251 11 629 02 26
P.O.Box 10108 Addis Ababa
Addis Ababa, Bole Sub city D.13 H. No. 3002

”AFAAN SABA GUDDAA GUDDAADHA!’//Wal jajjabbeessineetu Iyya Afaan Keenya addunyaa mara Qaqqabsiifna!!

 

Beekan Gulummaa Irranaa

Kadhimamaa PHD Yuunibarsiitii Finfinnee

Waxabajjii, 2015

Comments

comments

Read More

Maaloo,gatiin geejjibaa kitaabilee nu ajajjaniif akka isinii hir'atuuf kitaabilee 4 fi isaa ol bitaa ! Dismiss

%d bloggers like this: